Koken met de Solar Cooker

001 Sun_afbeelding-171_ptable50Water en vuur spelen een belangrijke rol in de primaire behoeften van onze internaatstudenten.. Alhoewel tegenpolen, bezitten ze een gemeenschappelijke noemer; ze zijn zeer arbeidsintensief. Dagelijks spenderen onze studenten uren in de voorziening van water en hout. Niet alleen bij onze studenten, ook onze m003 Sun_afbeelding-447_ptable50issieposten zijn onderhevig aan deze verplichtingen Water wordt aangehaald bij de rivier of de bron, hout daarentegen wordt aangehaald uit het bos. Tot op heden wordt iedere maaltijd voorbereid op een open vuurtje of een houtskoolkacheltje. Precies om hun levenskwaliteit te verbeteren zette de stuurgroep van Blik op Afrika het licht op groen voor de evaluatie van een solar cooker.

Een solar cooker is eigenlijk een grote parabolische holle spiegel die het zonlicht focust in het brandpunt. In het brandpunt vormt zich een enorme heatspot; 1 vierkante meter spiegel levert pakweg 1 kWatt aan vermogen af dat overeenkomt met een kleine kookplaat van een electrisch fornuis. Let the sun shine, plaats je kookpot in het brandpunt en geniet van gratis zonne energie voor de bereiding van je maaltijden. Gedaan met hout sprokkelen, gedaan met die rokerige situaties, een proper en een aangenaam leefmilieu was dan ook de doelstelling van ons project. Er bestaan solar cookers in alle vormen en afmetingen maar allen zijn gebaseerd op hetzelfde principe nl. de zon focussen in een brandvlak.

Met Blik op Afrika opteerden we voor een model dat gebruikt werd door Sol Suffit, een project dat loopt in Senegal en ontworpen werd door NV Solar Cooking.

01 Sun_afbeelding-206table50Onze eerste ervaringen waren niet onmiddellijk positief. Met wisselend succes produceerden we al dan niet de heatspot op de juiste plaats. Nochtans, wetende dat je natuurkundige wetten niet zomaar kan overtreden moest er een logische uitleg zijn. Het brandpunt ligt immers vast voor een parallelle inval van het invallend (zonne)licht. Een nauwkeurige opmeting van de zonnestand in functie van de tijd leerde ons dat de zon steeg van 60° naar 90° op twee uur tijd. Maw de parallelle bundel veranderde in een schuine inval met een verschuiving van de heatspot voor gevolg. Het ECO 3 systeem is niet onmiddellijk uitgevoerd om een haast continue bijsturing uit te voeren en daardoor minder geschikt voor het Evenaarsgebied; anderzijds ontbreekt de 0° stand of Evenaarsstand die toelaat om zonlicht bij loodrechte inval te focussen in het brandpunt. Een meer universele solar cooker met een continue inclinatie regeling en Evenaarsstand is dus aangewezen voor het Evenaarsgebied. Een dergelijk type ( SK14 van EG-Solar ) wordt reeds gebruikt bij de Tyberiaden. 008 Sun_675063a1a70f47d20table50Ondertussen bestaan reeds de plannen, om naar het voorbeeld van het model van de Tyberiaden, de ECO 3 om te bouwen tot de BOA 1, een type dat kan ingezet worden in het Evenaarsgebied.

 Technisch hebben we het solar cooker gebeuren onder controle, maar meer fundamenteel moeten we ons de vraag stellen of dit systeem past in het leefpatroon van het Evenaarsgebied. Zal het systeem ook het leven van onze studenten verbeteren? Een evaluatie op het terrein levert ons onmiddellijk drie belangrijke hinderpalen. Ten eerste wordt er steevast gekookt bij valavond en ten tweede staat dagelijks een boule nationale (maniok) op het menu. Een normale solar cooker is niet bestand tegen de fysisch zware inspanning die gepaard gaat met de bereiding van maniok. Uiteraard moet er ook rekening gehouden worden met het regenseizoen . Een solar cooker kan nooit de klassieke vuurhaarden totaal vervangen. Dit hoeft natuurlijk niet het einde van het project te betekenen. Het feit dat 1 liter water met een kleine goed werkende cooker op 15 minuten aan de kook gebracht wordt opent vele perspectieven. Kokend water is immers ook de bron om vele groenten en fruit te bereiden; anderzijds kan rivierwater gepasteuriseerd worden tot gezond drinkwater.012 Sun_afbeelding-387_200 Zr Mia gebruikte immers onze cooker eveneens om haar operatief gereedschap te steriliseren. Haar interesse in dit project opende ook bijbehorende perspectieven. In hun pionierstijd waren immers zowel Zr. Guillaumine als Zr. Mia vertrouwd met de solar oven. Het gebruik van een solar oven is echter verlaten en bij de jongere generatie zelfs onbekend. De expertise van Zr. Guillaumine en Zr Mia zijn dan ook enorm belangrijk voor het welslagen van ons project Een solar oven behaalt niet de temperatuur van een solar cooker maar is een eigenlijk een chauffe plat die maaltijden perfect warm houdt op basis van zonne energie. Let the sun work! Een combinatie van enerzijds een solar cooker en anderzijds een solar oven vormen dan ook het perfect huwelijk om energieloos te koken en tegemoet te komen aan de leefpatronen rond de Evenaar.

We beseffen dat de integratie van het solar gebeuren niet eenvoudig zal verlopen. Anderzijds stelden we vast dat bij preliminaire testen dat initiële terughoudendheid omsloeg in verbazing toen sympathisanten niet alleen figuurlijk maar ook letterlijk hun vinger verbrandden aan onze futuristische schotel. Daarenboven werd iedere liter warm testwater in dank aanvaard. Het vooruitzicht om zonder vuur te koken stelt de dus hoge verwachtingen. Sun_afbeelding-298_ptable50Het gebruik van een schotel om TV te kijken was bekend, een schotel om te koken immers niet. Met BoA hopen we de integratie te vergemakkelijken door het principe van de solar cooker te integreren in de lessen fysica; op die manier hopen we de interesse bij de jeugd op te wekken. Later hopen we een piloot kookeiland avant la lettre op te zetten. Een locatie waar initieel studenten onder begeleiding met solar cookers kunnen experimenteren; een soort Solar Cafe. Zelf droom ik al van een community cooker waar een groepje studenten maaltijden prepareert voor een grotere groep. Een community cooker is een grote cooker met een parabool van pakweg 4 vierkante meter en kan dus voor een grotere groep maaltijden bereiden. Misschien starten we wel een afhaalcenter; A Solar Take Away.

Technisch bieden solar cookers en -ovens voldoende perspectieven om de levenskwaliteit van onze studenten en missiegemeenschappen te verbeteren. We zijn ervan overtuigd dat een integratie vanuit de scholen een grote kans op slagen heeft. Anderzijds hopen we dat ook dat de integratie zich niet beperkt tot de schoolgemeenschappen maar dat ook omwoners in contact komen met de complementaire manier van koken.

A dream without an action is a daydream, an action without a dream is a nightmare.